Η κανονικοποίηση, η παράκαμψη των ηλικιακών ελέγχων και ο κίνδυνος της παράνομης αγοράς
Νέα στοιχεία της ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής δείχνουν ότι η επαφή με τα τυχερά παίγνια μπορεί να αρχίζει πριν από την ενηλικίωση. Η πρόληψη απαιτεί συνδυασμό ελέγχων, ενημέρωσης και αποφασιστικής αντιμετώπισης της παράνομης αγοράς.
Νέα στοιχεία της ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής Kansspelautoriteit (Ksa) αναδεικνύουν ότι η επαφή των νέων με τα τυχερά παίγνια ξεκινά συχνά πριν από την ενηλικίωση και διαμορφώνεται μέσα σε ένα ευρύτερο κοινωνικό και ψηφιακό περιβάλλον.
Τα αποτελέσματα προέρχονται από τρεις διαφορετικές έρευνες για τη συμμετοχή ανηλίκων και νεαρών ενηλίκων. Τα ευρήματα δεν δείχνουν ότι η παράνομη αγορά αποτελεί τον κύριο τρόπο πρόσβασης των ανηλίκων στα τυχερά παίγνια. Αναδεικνύουν, όμως, ότι οι παράνομοι ιστότοποι είναι εύκολα προσβάσιμοι και ότι η χρήση τους συνδέεται κυρίως με νέους που εμφανίζουν πιο προβληματικές μορφές παικτικής συμπεριφοράς.
Η πρώτη επαφή ξεκινά πολύ νωρίς
Η ποιοτική έρευνα της Youngworks εξέτασε τη διαδρομή 50 νέων ηλικίας 16–21 ετών, ενώ με 24 από αυτούς πραγματοποιήθηκαν συνεντεύξεις σε βάθος.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πρώτη επαφή των συμμετεχόντων με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν στοιχεία τυχερού παιγνίου πραγματοποιήθηκε συνήθως μεταξύ 8 και 12 ετών. Η επαφή αυτή ξεκινούσε συχνά στο οικογενειακό περιβάλλον, μέσω ξυστών, παιχνιδιών με χρηματικό έπαθλο ή άλλων δραστηριοτήτων που δεν γίνονταν άμεσα αντιληπτές ως τυχερά παίγνια.
Μεταξύ 12 και 14 ετών, η συμμετοχή γινόταν περισσότερο αυτόνομη και συνδεόταν κυρίως με φίλους, αθλητικά στοιχήματα και παιχνίδια με χρήματα, όπως το πόκερ. Η δραστηριότητα διατηρούσε έντονο κοινωνικό χαρακτήρα και συχνά αντιμετωπιζόταν ως ακίνδυνος τρόπος διασκέδασης.
Από τις ηλικίες 14 έως 16 ετών, η δραστηριότητα μεταφερόταν περισσότερο στο διαδίκτυο. Η συνεχής έκθεση σε διαφημιστικό περιεχόμενο, η επιρροή της παρέας και η αντίληψη ότι το παιχνίδι αποτελεί μία συνηθισμένη δραστηριότητα συνέβαλλαν στην περαιτέρω κανονικοποίησή του.
Η παράκαμψη του ηλικιακού ορίου
Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αφορά την παράκαμψη των ηλικιακών ελέγχων. Οι ανήλικοι που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι μπορούσαν να παίξουν μέσω λογαριασμών μεγαλύτερων φίλων, αδελφών ή γονέων. Η μεταφορά χρημάτων και η απόδοση πιθανών κερδών διευθετούνταν στη συνέχεια μεταξύ του ανηλίκου και του κατόχου του λογαριασμού.
Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η τεχνική επαλήθευση της ηλικίας κατά τη δημιουργία ενός λογαριασμού, παρότι απολύτως αναγκαία, δεν αρκεί από μόνη της. Απαιτείται παράλληλα ενημέρωση των ενηλίκων ότι η παραχώρηση ή κοινή χρήση του λογαριασμού τους ακυρώνει στην πράξη τις δικλείδες προστασίας της ρυθμιζόμενης αγοράς και εκθέτει τους ανηλίκους σε κινδύνους.
Τι δείχνουν τα ποσοτικά δεδομένα
Η έρευνα για τους μαθητές επαγγελματικής εκπαίδευσης βασίστηκε σε απαντήσεις 29.724 συμμετεχόντων κατά τα σχολικά έτη 2024–2025 και 2025–2026. Τα αποτελέσματά της δεν θεωρούνται αντιπροσωπευτικά για το σύνολο των ανηλίκων ή των νέων στην Ολλανδία, παρέχουν όμως χρήσιμες ενδείξεις:
- Το 28% των ανήλικων μαθητών ηλικίας 15–17 ετών δήλωσε ότι είχε συμμετάσχει σε τυχερά παίγνια κατά τους προηγούμενους 12 μήνες.
- Στους νεαρούς ενήλικες μαθητές, το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε σε 39%.
- Το 7% του συνόλου των ανήλικων μαθητών έπαιζε τουλάχιστον μία φορά τον μήνα.
- Μεταξύ των ανηλίκων που έπαιζαν, το 51% είχε συμμετάσχει σε τουλάχιστον μία από τις κατηγορίες που η έρευνα χαρακτηρίζει ως υψηλότερου κινδύνου: παιχνίδια καζίνο, αθλητικό στοίχημα ή παιγνιομηχανήματα.
- Συνολικά, το 2% των μαθητών ανέφερε κάποια μορφή προβλήματος που σχετιζόταν με τη συμμετοχή του.
Οι ανήλικοι συμμετείχαν κυρίως μέσω επίγειων προϊόντων. Μεταξύ όσων δήλωσαν συμμετοχή, το 48% έπαιζε μόνο σε φυσικό περιβάλλον, το 30% μόνο διαδικτυακά και το 9% τόσο διαδικτυακά όσο και σε φυσικό χώρο.
Η μετάβαση στην ενηλικίωση
Η ξεχωριστή έρευνα της Ksa για νέους ηλικίας 18–24 ετών εξέτασε τη δραστηριότητα σε νέους λογαριασμούς κατά τους πρώτους τρεις μήνες λειτουργίας τους σε αδειοδοτημένους διαδικτυακούς παρόχους.
Το 41% των νέων λογαριασμών της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας ανήκε σε άτομα ηλικίας 18 ετών. Κατά μέσο όρο, το 11% των λογαριασμών που άνοιξαν 18χρονοι μέσα σε έναν μήνα δημιουργήθηκε την ημέρα των γενεθλίων τους, ενώ το 38% δημιουργήθηκε εντός ενός μήνα από τη συμπλήρωση του 18ου έτους.
Η ταχύτητα με την οποία πραγματοποιείται αυτή η μετάβαση υποδηλώνει ότι η εξοικείωση με τα τυχερά παίγνια μπορεί να έχει ξεκινήσει πριν από την ενηλικίωση.
Παράλληλα, το 72% των λογαριασμών νεαρών ενηλίκων ξεκίνησε αποκλειστικά με παιχνίδια καζίνο, ενώ μόνο το 11% ξεκίνησε αποκλειστικά με αθλητικό στοίχημα. Το στοιχείο αυτό δεν επιβεβαιώνει την προηγούμενη υπόθεση ότι το αθλητικό στοίχημα αποτελεί πάντοτε το βασικό σημείο εισόδου προς άλλα προϊόντα.
Ο ιδιαίτερος κίνδυνος της παράνομης αγοράς
Η ποιοτική έρευνα αναφέρει ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες γνώριζαν την ύπαρξη παράνομων ιστοτόπων, αλλά μόνο λίγοι δήλωσαν ότι τους χρησιμοποιούσαν. Επομένως, η έρευνα δεν παρέχει ποσοστό συμμετοχής στην παράνομη αγορά ούτε τεκμηριώνει ότι αυτή αποτελεί το κύριο κανάλι πρόσβασης των ανηλίκων.
Καταγράφει, ωστόσο, ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα: οι νέοι που παραδέχθηκαν ότι χρησιμοποιούσαν παράνομους ιστοτόπους ήταν κυρίως εκείνοι που αναγνώριζαν ότι είχαν προβληματική παικτική συμπεριφορά. Ως λόγοι επιλογής των παράνομων παρόχων αναφέρθηκαν η εύκολη πρόσβαση και η διαθεσιμότητα προϊόντων ή χαρακτηριστικών τα οποία δεν επιτρέπονται στη ρυθμιζόμενη αγορά.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι συναντούσαν προωθητικό περιεχόμενο παράνομων παρόχων σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το TikTok.
Η παράνομη αγορά βρίσκεται εκτός των μηχανισμών αδειοδότησης, εποπτείας και λογοδοσίας. Δεν παρέχει τις θεσμικές εγγυήσεις της ρυθμιζόμενης αγοράς ως προς την επαλήθευση ηλικίας και ταυτότητας, τα εργαλεία υπεύθυνου παιχνιδιού, την παρακολούθηση επικίνδυνης συμπεριφοράς, την προστασία των χρημάτων και τη διαχείριση καταγγελιών.
Για τον λόγο αυτό, η καταπολέμηση των παράνομων παρόχων και των δικτύων που τους προωθούν αποτελεί ουσιώδες μέρος της πολιτικής προστασίας των ανηλίκων και των ευάλωτων παικτών.
Απαιτείται συνολική προσέγγιση
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η προστασία των νέων δεν μπορεί να περιορίζεται σε ένα μόνο μέτρο ή σε έναν μόνο φορέα. Απαιτείται συνδυασμός:
- αποτελεσματικής επαλήθευσης ηλικίας και ταυτότητας,
- εντοπισμού πιθανής κοινής χρήσης λογαριασμών,
- παρακολούθησης και έγκαιρης αντιμετώπισης επικίνδυνης παικτικής συμπεριφοράς,
- υπεύθυνης εμπορικής επικοινωνίας,
- ενημέρωσης γονέων, εκπαιδευτικών και ενηλίκων παικτών,
- περιορισμού της ψηφιακής προβολής παράνομων παρόχων, και
- ταχύτερου εντοπισμού και αποκλεισμού των παράνομων ιστοτόπων.
Η αδειοδοτημένη αγορά αποτελεί κρίσιμο μέρος αυτής της προσπάθειας, καθώς λειτουργεί μέσα σε ένα πλαίσιο κανόνων, ελέγχων και υποχρεώσεων προστασίας του παίκτη. Η αποτελεσματικότητα του πλαισίου, όμως, εξαρτάται και από τη διαρκή προσαρμογή του στα πραγματικά πρότυπα συμπεριφοράς των νέων, καθώς και από την αποφασιστική αντιμετώπιση της παράνομης προσφοράς.
Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πριν από την πρώτη συμμετοχή. Και η προστασία των νέων προϋποθέτει κοινή δράση από τις ρυθμιστικές αρχές, την Πολιτεία, τους αδειοδοτημένους παρόχους, τις ψηφιακές πλατφόρμες, την εκπαιδευτική κοινότητα και τις οικογένειες.